Tüzel Kişi Nedir?

Tüzel kişi kavramı, hukuki ve ticari yaşamın temel yapı taşlarından biri olarak birçok alanda karşımıza çıkar. Günlük iş ilişkilerinden resmi işlemlere, sözleşmelerden vergisel yükümlülüklere kadar pek çok süreç, bu kavramın doğru anlaşılmasını gerekli kılar. Özellikle işletmelerin ve kurumların hukuki varlık olarak nasıl konumlandığı, hak ve sorumlulukların hangi çerçevede belirlendiği bu kavram etrafında şekillenir.

Tüzel Kişi Ne Demek?

Tüzel kişi, hukuk düzeni tarafından gerçek kişilerden bağımsız bir varlık olarak kabul edilen ve kendi adına hak edinebilen, borç altına girebilen yapılara verilen addır. Bu yapı, belirli bir amaç etrafında bir araya gelen kişi veya mal topluluklarının hukuken tanınmasıyla ortaya çıkar ve ticari ile sosyal hayatta önemli bir rol üstlenir.

Tüzel Kişi Türleri Nelerdir?

Kamu Tüzel Kişileri

Devlet tarafından kamu yararı amacıyla kurulan ve kamu gücü ayrıcalıklarına sahip olan tüzel kişilerdir. Devlet, belediyeler, üniversiteler ve bazı kamu kurumları bu kapsamdadır.

Özel Hukuk Tüzel Kişileri

Gerçek kişiler tarafından özel amaçlarla kurulan ve özel hukuk hükümlerine tabi olan tüzel kişilerdir. Ticari ve sosyal hayatta en sık karşılaşılan tüzel kişi türleri bu grupta yer alır.

Şirketler

Ticari faaliyette bulunmak amacıyla kurulan tüzel kişilerdir. Anonim şirket, limited şirket ve kooperatifler şirket türleri arasında yer alır.

Dernekler

Belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere gerçek veya tüzel kişilerin bir araya gelmesiyle kurulan tüzel kişilerdir. Kâr amacı gütmezler.

Vakıflar

Belirli ve sürekli bir amaca özgülenmiş mal topluluklarıdır. Vakıflarda kişi birliği değil, mal varlığı ön plandadır.

Diğer Tüzel Kişiler

Meslek kuruluşları, sendikalar ve bazı birlikler de tüzel kişi niteliği taşıyan yapılardır.

Gerçek Kişi Tüzel Kişi Farkları Nelerdir?

• Gerçek kişi, doğumla birlikte hukuki kişilik kazanırken; tüzel kişi, kanunlara uygun olarak kurulduğu anda kişilik kazanır

• Gerçek kişi bir insandır; tüzel kişi ise insanlardan veya mal topluluklarından oluşan hukuki bir varlıktır

• Gerçek kişi kendi fiilleriyle hak ve borç altına girer; tüzel kişi adına işlemler yetkili organlar veya temsilciler aracılığıyla yapılır

• Gerçek kişinin ehliyeti yaş ve ayırt etme gücüyle ilişkilidir; tüzel kişinin ehliyeti kuruluş amacı ve mevzuatla sınırlıdır

• Gerçek kişinin sorumluluğu şahsi mal varlığıyla doğrudan ilişkilidir; tüzel kişide sorumluluk kural olarak tüzel kişiliğin mal varlığı ile sınırlıdır

• Gerçek kişi ölümüyle sona erer; tüzel kişi ise fesih, tasfiye veya kanunda öngörülen hallerde sona erer

• Gerçek kişi ticari faaliyette şahıs işletmesi kurarak bulunabilir; tüzel kişi şirket, dernek veya vakıf gibi yapılar altında faaliyet gösterir

Tüzel Kişi Ünvanı Nasıl Alınır?

Tüzel kişi unvanı, tüzel kişiliğin resmen kurulması ve tescil edilmesi ile alınır. Süreç, kurulacak yapının türüne göre değişmekle birlikte genel hatlarıyla şu şekilde ilerler:

Öncelikle tüzel kişinin türü belirlenir. Şirket, dernek veya vakıf gibi hangi yapının kurulacağına karar verilir. Bu aşama, uygulanacak mevzuatı ve izlenecek yolu doğrudan etkiler. Ardından unvan seçimi yapılır. Seçilecek unvanın, ilgili mevzuata uygun olması ve daha önce aynı sicilde tescil edilmiş başka bir tüzel kişi unvanıyla birebir aynı olmaması gerekir. Ticaret şirketlerinde unvan, şirket türünü de içermelidir. Şirketler açısından süreç, ana  sözleşmenin hazırlanması ile devam eder. Ana sözleşmede tüzel kişi unvanı, faaliyet konusu, sermaye yapısı ve ortaklık bilgileri yer alır. Bu belge, kuruluşun temel dayanağını oluşturur.

Hazırlanan belgelerle birlikte ilgili kuruma tescil başvurusu yapılır. Ticari şirketlerde bu başvuru ticaret siciline; derneklerde dernekler birimine; vakıflarda ise vakıflar genel müdürlüğüne yapılır. Tescil işlemi tamamlandığında tüzel kişi unvanı hukuken kazanılmış olur. Son olarak, tescilin ardından vergi kaydı, SGK işlemleri ve diğer resmi bildirimler yapılır. Bu aşamayla birlikte tüzel kişi, unvanı altında resmen faaliyete başlayabilir.

Tüzel Kişiler İçin Dijital Dönüşümde Uyumsoft Güvencesi

Tüzel kişilerin mevzuata uyumlu, sürdürülebilir ve kontrol edilebilir bir yapıyla faaliyet göstermesi; finans, muhasebe, insan kaynakları ve dijital süreçlerin entegre şekilde yönetilmesini gerektirir. Uyumsoft, tüzel kişilerin ihtiyaç duyduğu bu bütüncül yapıyı; ERP, e-dönüşüm ve dijital yönetim çözümleriyle tek çatı altında sunar. Süreçlerin dijitalleşmesiyle birlikte operasyonel yük azalırken, veriler daha güvenli, izlenebilir ve karar alma süreçlerini destekleyen bir yapıya kavuşur. Tüzel kişiliğinize özel dijital dönüşüm yolculuğunu Uyumsoft güvencesiyle başlatmak için çözümlerimizi şimdi keşfedin.