NACE Kodu Değişikliği ve Ek Faaliyet Kodu Ekleme Nasıl Yapılır?

İşletmenizin faaliyet alanı değiştiyse veya yeni bir iş kolu eklediyseniz, resmi kayıtlarınızı da buna uygun şekilde güncellemeniz gerekir. NACE kodu değişikliği, NACE kodu ekleme ve ek faaliyet kodu ekleme işlemleri; vergi dairesi, SGK ve diğer kamu kurumlarındaki kayıtların güncel kalmasını sağlar. Bu işlemlerin zamanında yapılması, vergi uygulamaları, teşvikler ve iş sağlığı güvenliği yükümlülükleri açısından önem taşır. 

Ancak birçok işletme sahibi, NACE kodu nasıl değiştirilir, vergi dairesi NACE kodu değişikliği ile SGK NACE kodu değişikliği arasındaki farkların neler olduğu veya ek faaliyet bildiriminin nasıl yapılacağı konusunda tereddüt yaşayabilmektedir.

Bu rehberde;

• NACE kodu değişikliği sürecini,

• Vergi dairesi ve SGK başvurularındaki farklılıkları,

• Vergi levhasına ek faaliyet ekleme işlemlerini,

• Dilekçe örneklerini,

• Bildirim sürelerini,

• Ücret bilgilerini

• Dikkat edilmesi gereken önemli noktaları ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

NACE kodunun ne olduğu, nasıl belirlendiği ve ne işe yaradığı hakkında detaylı bilgi almak isterseniz NACE Kodu Nedir, Ne İşe Yarar? başlıklı rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

NACE Kodu Değişikliği Nerede Yapılır? (Vergi Dairesi ve SGK Ayrımı)

İşletmeler faaliyet alanlarında değişiklik yaptığında ilk akla gelen soru genellikle "NACE kodu değişikliği nereden yapılır?" olmaktadır. Bu işlem tek bir kurumdan ibaret değildir. İşletmenin durumuna göre hem Vergi Dairesi hem de Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kayıtlarının güncellenmesi gerekebilir. İki kurumun yürüttüğü işlemler birbirinden farklı amaçlara hizmet eder.

Örneğin; işletmeniz yeni bir faaliyet alanına başladıysa öncelikle vergi dairesi NACE kodu değişikliği işleminin yapılması gerekir. Ardından bu değişiklik SGK kayıtlarını da etkiliyorsa ayrıca SGK NACE kodu değişikliği başvurusu yapılmalıdır. Bu nedenle yalnızca vergi levhasını güncellemek çoğu zaman yeterli değildir. Özellikle işçi çalıştıran işletmeler için SGK NACE kodu güncelleme işlemi de ayrıca değerlendirilmelidir.

Vergi Dairesinde NACE Kodu Değişikliği Adımları

Vergi levhasında yer alan faaliyet kodu işletmenin fiilen yürüttüğü işleri doğru şekilde yansıtmalıdır. Yeni bir faaliyet alanına başlanması, mevcut iş kolunun değişmesi veya ek faaliyet eklenmesi durumunda vergi dairesi NACE kodu ekleme ya da değişiklik işlemi yapılmalıdır.

Genel süreç aşağıdaki adımlardan oluşur:

1. Yeni faaliyet alanının belirlenmesi

İlk olarak yapılacak yeni faaliyete uygun NACE kodu belirlenmelidir. Yanlış faaliyet kodunun seçilmesi ilerleyen süreçte teşvikler, kamu ihaleleri ve SGK açısından sorun oluşturabilir.

2. Gerekli belgelerin hazırlanması

Başvuru sırasında işletmenin hukuki yapısına göre aşağıdaki belgeler istenebilir.

• NACE kodu değişikliği dilekçesi

• İmza sirküleri

• Vergi kimlik bilgileri

• Ticaret Sicili belgeleri (gerekiyorsa)

• Yetki belgeleri

3. Vergi dairesine başvuru

Başvuru ilgili vergi dairesine yapılır. İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden yapılabilen işlemler ile fiziki başvuru yöntemleri dönemsel uygulamalara göre değişebilmektedir.

4. Vergi kayıtlarının güncellenmesi

Başvurunun uygun bulunması halinde işletmenin faaliyet bilgileri güncellenir ve vergi levhası NACE kodları yeni duruma göre düzenlenir.

5. Diğer kurum kayıtlarının kontrol edilmesi

Vergi dairesindeki değişiklik tamamlandıktan sonra gerekiyorsa;

• SGK kayıtları,

• Ticaret Sicili kayıtları,

• Belediye ruhsat bilgileri,

• Meslek odası kayıtları da kontrol edilmelidir.

Birçok işletmenin yaptığı en büyük hata yalnızca vergi levhasını güncellemek ve diğer resmi kayıtları eski haliyle bırakmaktır.

NACE Kodu Değişikliği Dilekçesi 

Vergi dairesine yapılacak başvurularda çoğu zaman bir NACE kodu dilekçesi hazırlanması gerekir. Dilekçede işletmenin mevcut faaliyet konusu ile yeni faaliyet bilgisi açık şekilde belirtilmelidir.

Aşağıda örnek bir metin yer almaktadır.

T.C. …………… Vergi Dairesi Müdürlüğüne

Şirketimiz faaliyet alanında meydana gelen değişiklik nedeniyle vergi kayıtlarımızda yer alan faaliyet kodunun güncellenmesini talep etmekteyiz.

Mevcut faaliyet konumuzun yanında aşağıda belirtilen faaliyet alanının da kayıtlarımıza eklenmesini arz ederiz.

Yeni faaliyet konusu:

……………………………………………………

Gereğini bilgilerinize arz ederiz.

Tarih

Kaşe

Yetkili İmza

Bu örnek temel bir şablondur. Şirket türüne ve yapılacak işleme göre vergi dairesi farklı bilgi veya belgeler talep edebilir. 

SGK NACE Kodu Değişikliği ve Tehlike Sınıfı

SGK NACE kodu değişikliği, yalnızca faaliyet bilgisinin güncellenmesi anlamına gelmez. Aynı zamanda iş yerinin tehlike sınıfını da etkileyebilir.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında iş yerleri;

• Az tehlikeli

• Tehlikeli

• Çok tehlikeli

şeklinde sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmanın temelinde ise iş yerinin SGK kayıtlarında yer alan NACE kodu bulunur.

Örneğin; yazılım geliştirme faaliyetinde bulunan bir şirket ile metal üretimi yapan bir fabrikanın iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri aynı değildir. Bu nedenle SGK iş yeri NACE kodu değişikliği yalnızca idari bir güncelleme olarak görülmemelidir.

Yanlış faaliyet kodu;

• iş güvenliği yükümlülüklerini,

• iş yeri hekimi zorunluluğunu,

• iş güvenliği uzmanı görevlendirmesini,

• iş kazası prim oranlarını doğrudan etkileyebilir. 

Bu nedenle “SGK NACE kodu değişikliği nasıl yapılır” sorusunun cevabı yalnızca dilekçe vermekten ibaret değildir. Gerçek faaliyet alanının doğru belgelerle ispatlanması ve SGK tarafından uygun görülmesi gerekir.

SGK Başvurusunda İki Aylık Kural: Prim Etkisi Ne Zaman Başlar?

İşletmelerin en çok merak ettiği konulardan biri de SGK NACE kodu değişikliği sonrasında prim oranlarının hangi tarihten itibaren değişeceğidir.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında, iş yerinin faaliyet kodunun değişmesi durumunda iş kazası ve meslek hastalığı sigorta prim oranı da değişebilir. Ancak bu değişiklik her zaman başvurunun yapıldığı gün yürürlüğe girmez.

SGK uygulamalarında, yapılan başvurunun değerlendirilmesi sonucunda uygun görülmesi halinde yeni tehlike sınıfına ilişkin prim oranı belirlenen tarihten itibaren uygulanır. Özellikle uygulamada sıkça bahsedilen iki aylık kural, prim hesaplamalarının hangi dönemden itibaren değişeceğinin anlaşılması açısından önem taşır. 

Bu sebeple SGK NACE kodu güncelleme işlemi yapılacaksa başvurunun geciktirilmemesi önemlidir. Aksi halde işletme, fiilen yürüttüğü faaliyetle uyumlu olmayan prim oranları üzerinden işlem görmeye devam edebilir.

Başvuru sonrasında SGK tarafından ek bilgi veya belge talep edilmesi de mümkündür. Özellikle faaliyet değişikliğini gösteren ticaret sicili kayıtları, vergi kayıtları veya iş yerine ilişkin belgeler inceleme kapsamında değerlendirilebilir.

Ek Faaliyet Kodu Ekleme Nasıl Yapılır?

İşletmeler zaman içerisinde mevcut faaliyetlerine ilave olarak yeni hizmet veya ürün grupları ekleyebilir. Böyle durumlarda yalnızca mevcut NACE kodunu değiştirmek yerine ek faaliyet kodu ekleme işlemi yapılması gerekebilir.

Örneğin;

• Yazılım geliştiren bir firmanın eğitim hizmeti vermeye başlaması,

• İnşaat şirketinin proje danışmanlığı sunması,

• Toptan satış yapan bir işletmenin e-ticarete başlaması,

• Üretici firmanın ithalat veya ihracat faaliyetine başlaması gibi durumlarda mevcut ana faaliyet korunurken yeni faaliyet kodları sisteme eklenebilir.

Bu işlem halk arasında;

• NACE kodu ekleme,

• Faaliyet kodu ekleme,

• Vergi levhasına ek faaliyet ekleme,

• Vergi dairesi NACE kodu ekleme şeklinde de ifade edilmektedir.

NACE kodu ekleme nasıl yapılır?

Genel süreç şu şekildedir:

1. Yeni faaliyet alanına uygun NACE kodu belirlenir.

2. Faaliyetin şirket ana sözleşmesiyle uyumlu olup olmadığı kontrol edilir.

3. Gerekliyse ana sözleşme değişikliği yapılır.

4. Vergi dairesine başvuru gerçekleştirilir.

5. Vergi kayıtları güncellenir.

6. Gerekmesi halinde SGK kayıtları da güncellenir.

İşletmenin gerçek faaliyet alanını yansıtan kodların kullanılması ileride yaşanabilecek resmi uyuşmazlıkların önüne geçilmesini sağlar.

Vergi levhasına ek faaliyet ekleme

Yeni faaliyet alanı eklendiğinde vergi levhası NACE kodları da güncellenir. Böylece işletmenin resmi faaliyet alanları vergi kayıtlarında doğru şekilde yer alır.

Özellikle;

• kamu ihalelerine katılım,

• yatırım teşvikleri,

• banka kredi süreçleri,

• KOSGEB destekleri,

• ihracat işlemleri gibi birçok süreçte faaliyet kodunun doğru olması önem taşır.

Ek Faaliyet Kodu Ekleme Dilekçesi (Örnek Metin)

Yeni bir faaliyet alanı eklenirken çoğu durumda vergi dairesine dilekçe verilmesi gerekir.

Aşağıdaki örnek metin yol gösterici niteliktedir.

T.C. …………… Vergi Dairesi Müdürlüğüne

Şirketimiz mevcut faaliyetlerinin yanında aşağıda belirtilen faaliyet alanını da yürütmeye başlamıştır.

Bu kapsamda vergi kayıtlarımızın güncellenerek ilgili NACE faaliyet kodunun kayıtlarımıza eklenmesini arz ederiz.

Eklenmesi talep edilen faaliyet:

………………………………………………

Bilgilerinize arz ederiz.

Tarih

Kaşe

Yetkili İmza

İşletmenin hukuki yapısına göre ek belgeler talep edilebilir. Özellikle şirketlerde yönetim kararı veya ticaret siciline ilişkin belgelerin de başvuru dosyasına eklenmesi gerekebilir.

Bu nedenle kullanılacak NACE kodu ekleme dilekçesi, başvuru yapılacak kurumun talep ettiği belgelere göre hazırlanmalıdır.

Ana Sözleşme Uyumu: En Sık Yapılan Hata

NACE kodu değişikliği veya ek faaliyet kodu ekleme sürecinde işletmelerin en sık yaptığı hatalardan biri, yalnızca vergi dairesi kayıtlarını güncelleyip şirket ana sözleşmesini gözden kaçırmalarıdır.

Özellikle sermaye şirketlerinde faaliyet konusu ana sözleşmede yer almıyorsa, eklenmek istenen faaliyet için önce ana sözleşmenin değiştirilmesi gerekebilir.

Bu nedenle;

• Faaliyet konusu,

• Ticaret sicili kayıtları,

• Vergi kayıtları,

• SGK kayıtları

birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Aksi durumda ilerleyen süreçte;

• Ticaret sicili işlemleri,

• Banka süreçleri,

• Kamu destek başvuruları,

• Yatırım teşvikleri,

• Resmi izinler

gibi alanlarda çeşitli sorunlar yaşanabilir.

İşletmenin fiilen yürüttüğü faaliyet ile resmi kayıtlarda yer alan faaliyet bilgilerinin aynı olması hem hukuki hem de idari açıdan önemlidir.

Bildirim Süresi ve Gecikmenin Sonucu

Yeni bir faaliyete başlanması halinde ilgili kurumlara zamanında bildirim yapılması gerekir. Uygulamada sıkça araştırılan konular arasında ek faaliyet bildirim süresi ve ek faaliyete başlama bildirim süresi yer almaktadır.

Faaliyet değişikliğinin niteliğine göre bildirim;

• Vergi Usul Kanunu,

• Türk Ticaret Kanunu,

• SGK mevzuatı,

• İlgili diğer düzenlemeler

kapsamında değerlendirilir.

Bildirimin gecikmesi;

• Resmi kayıtların güncel olmamasına,

• Teşviklerden yararlanılamamasına,

• İdari işlemlerin uzamasına,

• SGK kayıtlarında uyumsuzluk oluşmasına neden olabilir.

Bu nedenle yeni bir faaliyet alanına başlanır başlanmaz;

• Faaliyet kodu ekleme,

• Vergi dairesi NACE kodu değişikliği,

• Gerekiyorsa SGK NACE kodu değişikliği

işlemlerinin geciktirilmeden tamamlanması önerilir.

NACE Kodu Değişikliği Ücreti Var mı?

İşletmelerin en çok araştırdığı konulardan biri de NACE kodu değişikliği ücreti ve NACE kodu ekleme ücreti olup olmadığıdır.

Vergi dairesinde yalnızca faaliyet kodunun güncellenmesine yönelik işlemlerde uygulanacak ücret; işletmenin hukuki yapısına, yapılacak işlemin kapsamına ve gerekli resmi işlemlere göre değişebilir. 

Özellikle şirket ana sözleşmesinde değişiklik yapılmasını gerektiren durumlarda ticaret sicili işlemleri, noter masrafları veya ilan giderleri gibi ek maliyetler ortaya çıkabilir. Buna karşılık yalnızca vergi kayıtlarında yapılacak basit bir faaliyet güncellemesinde farklı uygulamalar söz konusu olabilir.

Bu nedenle işlem öncesinde;

• Bağlı bulunulan vergi dairesinden,

• Ticaret sicili müdürlüğünden,

• Mali müşavirden güncel bilgi alınması faydalı olacaktır.

İşlem Kaç Gün Sürer?

NACE kodu değişikliği nasıl yapılır? sorusundan sonra en çok yöneltilen sorulardan biri de işlemin tamamlanma süresidir.

Başvurunun sonuçlanma süresi;

• Başvurunun eksiksiz yapılmasına,

• Ek belge gerekip gerekmediğine,

• Şirket türüne,

• İlgili kurumun iş yoğunluğuna göre değişebilir.

Vergi dairesinde gerçekleştirilen faaliyet kodu güncelleme işlemleri çoğu zaman kısa sürede sonuçlanırken, ana sözleşme değişikliği veya ticaret sicili işlemlerinin gerektiği durumlarda süreç daha uzun sürebilir.

Eğer değişiklik SGK kayıtlarını da etkiliyorsa, SGK NACE kodu güncelleme süreci ayrıca değerlendirilir ve gerekli incelemelerin tamamlanmasının ardından kayıtlar güncellenir.

Başvurunun eksiksiz hazırlanması, sürecin daha hızlı ilerlemesine katkı sağlar.

SGK İş Yeri NACE Kodu Değişikliği Dilekçe Örneği

SGK kayıtlarında yer alan faaliyet kodunun değiştirilmesi gerektiğinde, ilgili SGK müdürlüğüne başvuru yapılması istenebilir.

Aşağıdaki örnek metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.

T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu
……………… Sosyal Güvenlik Merkezi Müdürlüğüne

İş yerimizin fiilen yürüttüğü faaliyet alanında değişiklik meydana gelmiştir.

Bu doğrultuda iş yerimize ait SGK kayıtlarında bulunan NACE faaliyet kodunun güncel faaliyet konumuza uygun şekilde değiştirilmesini arz ederiz.

Gereğini bilgilerinize sunarız.

Tarih

İş yeri Unvanı

Kaşe / Yetkili İmza

Uygulamada bu belge, SGK iş yeri NACE kodu değişikliği dilekçe örneği olarak kullanılabilmektedir. Ancak SGK gerekli görmesi halinde ilave belgeler veya faaliyetin ispatına yönelik evrak talep edebilir.

NACE Kodu Değişikliği Karar Örneği

Sermaye şirketlerinde faaliyet alanının değiştirilmesi veya yeni faaliyet eklenmesi durumunda yönetim organı tarafından karar alınması gerekebilir.

Kararda genel olarak;

• Şirket unvanı,

• Mevcut faaliyet konusu,

• Eklenecek veya değiştirilecek faaliyet,

• Gerekli resmi işlemlerin yapılması konusunda yetkilendirme bilgileri yer alır.

Şirket türüne göre yönetim kurulu kararı veya ortaklar kurulu kararı hazırlanabileceğinden, NACE kodu değişikliği karar örneği mutlaka şirketin hukuki yapısına uygun şekilde düzenlenmelidir.

İşletmeler büyüdükçe veya yeni iş alanlarına yöneldikçe faaliyet bilgilerinin de güncel tutulması gerekir. NACE kodu değişikliği, NACE kodu ekleme, faaliyet kodu ekleme ve SGK NACE kodu güncelleme işlemleri yalnızca resmi kayıtların doğruluğunu sağlamanın yanı sıra vergi uygulamaları, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, SGK primleri ve teşvik süreçleri açısından da önemli sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle faaliyet alanınızda bir değişiklik meydana geldiğinde hem vergi dairesi hem de SGK kayıtlarınızı gözden geçirmeniz, gerekli başvuruları zamanında yapmanız ve sürecin şirket belgelerinizle uyumlu şekilde yürütülmesini sağlamanız önemlidir.

İşletmenizin faaliyet bilgilerinin güncel olması yalnızca resmi kayıtlar açısından değil, dijital vergi süreçlerinin sorunsuz ilerlemesi açısından da önem taşır. Faaliyet değişikliği sonrasında kayıtlarınızı güncel tutarak e-Fatura ve diğer e-Belge işlemlerinizi mevzuata uygun şekilde yönetebilir, süreçlerinizi daha güvenle sürdürebilirsiniz.