Yıllık İzin Nedir? Yıllık İzin Süreleri Ne Kadardır?

Yıllık izin, çalışanın yıl boyunca verdiği emeğin karşılığında dinlenmesini, iş–yaşam dengesini korumasını ve çalışma verimliliğini sürdürülebilir hale getirmesini amaçlayan temel bir çalışma hakkıdır. İş ilişkisi devam ederken çalışanın belirli bir süre işten uzaklaşmasını sağlayan bu izin türü, iş hukuku kapsamında belirlenen kurallar çerçevesinde düzenlenir. Yıllık izin süreleri, çalışanın hizmet süresine göre farklılık gösterir ve hem çalışan hem de işveren açısından planlı şekilde yönetilmesi gereken önemli bir süreçtir. Girus HR; izin, özlük ve bordro uygulamalarını pratik bir biçimde yönetmenizi sağlar.

Yıllık İzin Nedir?

Yıllık izin, çalışanın belirli bir süre çalıştıktan sonra, ücretinde herhangi bir kesinti yapılmadan dinlenebilmesi için tanınan izin hakkını ifade eder. İş ilişkisinin devamı sırasında kullanılan bu izin, çalışanın fiziksel ve zihinsel olarak yenilenmesini amaçlar ve çalışma hayatının temel hakları arasında yer alır.

Kimler Yıllık İzin Kullanabilir?

Yıllık izin hakkı, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında belirli şartları sağlayan çalışanlara tanınır. Buna göre yıllık izin kullanabilecek kişiler genel olarak şunlardır:

• İş Kanunu’na tabi çalışanlar: Özel sektörde, iş sözleşmesine dayanarak çalışan işçiler yıllık izin hakkından yararlanabilir.

• Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olanlar: Yıllık izin hakkı, işe başlama tarihinden itibaren 1 yılın tamamlanmasıyla doğar. Deneme süresi bu hesaba dahildir.

• Belirli veya belirsiz süreli sözleşmeyle çalışanlar: Sözleşmenin türü yıllık izin hakkını ortadan kaldırmaz; önemli olan çalışma süresinin tamamlanmasıdır.

• Kısmi süreli (part-time) çalışanlar: Çalışma süreleri tam süreli çalışanlardan farklı olsa da, 1 yılını dolduran part-time çalışanlar da yıllık izin hakkına sahiptir.

Yıllık İzin Süreleri Hesaplama Nasıl Yapılır?

Yıllık izin süreleri hesaplama, çalışanın aynı işverene bağlı toplam hizmet süresi esas alınarak yapılır. Hesaplamada işe başlama tarihi dikkate alınır ve deneme süresi bu sürenin içinde yer alır. Çalışan, işe başladığı tarihten itibaren 1 yılını doldurduğu anda yıllık izin hakları doğar.

Yıllık izin hesaplama sürecinde öncelikle çalışanın kaç yıl çalıştığı belirlenir. Hizmet süresine göre kanunda tanımlanan asgari izin süreleri esas alınır. Buna göre 1–5 yıl arası çalışanlar için 14 gün, 5 yıldan fazla 15 yıldan az çalışanlar için 20 gün, 15 yıl ve üzeri çalışanlar için ise 26 gün yıllık izin hakkı bulunur. Bu süreler iş günü üzerinden hesaplanır; hafta tatilleri izin süresine dahil edilmez.

Çalışanlar Yıllık İzinlerini Kullanmazsa Ne Olur?

Çalışanlar yıllık izinlerini kullanmadığında, bu hak ortadan kalkmaz ve yanmaz. İş Kanunu’na göre yıllık izin süresi, çalışanın dinlenme hakkı olarak tanımlandığı için esas olan iznin fiilen kullandırılmasıdır. Bu nedenle işveren, çalışanların yıllık izinlerini düzenli şekilde planlamalı ve kullanımını sağlamalıdır.

Çalışan, yıllık iznini kullanmak istediğinde genellikle yıllık izin dilekçesi ile talepte bulunur. Bu dilekçe, iznin hangi tarihler arasında kullanılacağını gösterir ve izin planlamasının kayıt altına alınmasını sağlar. Kullanılmayan yıllık izinler sonraki yıllara devredebilir ancak izin yerine ücret ödenmesi, iş sözleşmesi devam ederken mümkün değildir.

Yıllık izinler ancak iş sözleşmesi sona erdiğinde ücrete dönüşür. Çalışan işten ayrıldığında, hak ettiği halde kullanmadığı yıllık izin süresi karşılığı ücret kendisine ödenir. Bu nedenle yıllık izinlerin zamanında ve planlı şekilde kullanılması, hem çalışan hem de işveren açısından sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından önem taşır.

Yıllık İzin Ücreti Hesaplama Nasıl Yapılır?

Yıllık izin ücreti hesaplama, çalışanın brüt ücreti esas alınarak yapılır ve izin kullanılan gün sayısına göre belirlenir. İş Kanunu’na göre çalışan, yıllık izin süresince çalışıyormuş gibi ücretini almaya devam eder.

Hesaplama adımları şu şekildedir:

Öncelikle çalışanın brüt aylık ücreti tespit edilir. Bu tutar 30’a bölünerek günlük brüt ücret bulunur. Ardından günlük brüt ücret, kullanılan yıllık izin süresi ile çarpılarak yıllık izin ücreti hesaplanır.

Örnek olarak;
Brüt aylık ücreti 30.000 TL olan bir çalışan için:
30.000 ÷ 30 = 1.000 TL (günlük brüt ücret)
1.000 × 14 = 14.000 TL (14 günlük yıllık izin ücreti – brüt)

Yıllık izin ücreti, izin döneminde maaşın bir parçası olarak ödenir; ayrıca ayrı bir ödeme yapılmaz. Bu ücret üzerinden SGK primi ve gelir vergisi kesilir. Fazla mesai, prim veya yol–yemek gibi süreklilik arz etmeyen ödemeler yıllık izin ücreti hesabına dahil edilmez.

Yıllık İzin Hakkı Hesaplarken Nelere Dikkat Edilmeli?

Yıllık izin hakkı hesaplarken, hem çalışanın hak kaybı yaşamaması hem de işverenin mevzuata uygun hareket etmesi için aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir:

• Hizmet süresinin doğru hesaplanması

• Bir yıllık sürenin tamamlanmış olması

• Yıllık izin sürelerinin mevzuata uygun belirlenmesi

• İzin süresinin iş günü esasına göre hesaplanması

• Hafta tatili ve resmi tatillerin izin süresinden sayılmaması

• Hak edilen, kullanılan ve kalan izinlerin düzenli takip edilmesi

• İzin talebinin yazılı veya dijital olarak alınması

• İş sözleşmesi devam ederken izin yerine ücret ödenmemesi

• İşten ayrılma halinde kullanılmayan izinlerin ücrete dönüşmesi

• Sözleşme ve işyeri uygulamalarının kontrol edilmesi

Girus HR ile İK Süreçlerini Tek Merkezden Yönetin!

İnsan kaynakları süreçleri; personel özlük yönetimi, izin takibi, bordro hazırlıkları, görev ve organizasyonel kayıtlar gibi birçok başlığı aynı anda yönetmeyi gerektirir. Bu süreçlerin farklı dosyalar ve araçlar üzerinden ilerlemesi, hem zaman kaybına hem de bilgi dağınıklığına yol açar. Girus HR, tüm İK süreçlerini tek bir merkezde toplayarak personel yönetimini daha düzenli, izlenebilir ve kontrol edilebilir hale getirir.

Girus HR ile çalışanlara ait özlük bilgileri güncel ve güvenli şekilde saklanır, izin ve devamsızlık kayıtları düzenli olarak takip edilir, İK operasyonları standart bir yapı içinde ilerler. Merkezi yapı sayesinde yöneticiler ve İK ekipleri, ihtiyaç duydukları bilgilere hızlıca erişebilir ve süreçleri daha sağlıklı planlayabilir. Bu yaklaşım, hem operasyonel yükün azalmasına hem de insan kaynakları yönetiminin daha sistemli ilerlemesine katkı sağlar. İK süreçlerinizi tek bir platformda toplamak ve personel yönetiminde sürdürülebilir bir yapı oluşturmak için Girus HR’ı keşfedin.