Basit Usulde Vergilendirme Nedir? Basit Usul Hadleri

Basit usulde vergilendirme, küçük ölçekli işletmelerin vergisel yüklerini hafifleten özel bir vergilendirme yaklaşımıdır. Kapsamı, hangi mükelleflerin bu uygulamaya dahil olabileceği ve hadlerin nasıl belirlendiği ise hem Gelir İdaresi Başkanlığı düzenlemeleri hem de yıllık güncellemeler doğrultusunda şekillenmektedir. Ticari faaliyet hacmi, alış-satış tutarları ve işyeri yapısı gibi kriterler üzerinden değerlendirilen bu usul, özellikle düşük cirolu esnaf ve zanaatkârlar için önemli avantajlar sunan bir sistem olarak karşımıza çıkmaktadır. Uyumsoft Ön Muhasebe Programı tüm vergilendirme süreçlerini otomatikleştirerek iş süreçlerini kolaylaştırır.

Basit Usul Nedir?

Basit usulde vergilendirme, belirli şartları sağlayan küçük işletme ve esnafın ticari kazancının gelir vergisi yönünden daha sade ve kolaylaştırılmış esaslara göre vergilendirildiği bir sistemdir.

Basit usulde vergilendirmede mükellefler; gelir ve gider defteri tutmak, belge düzenlemek gibi temel yükümlülükleri yerine getirirken, gerçek usule göre zorunlu olan ayrıntılı kayıt sistemi ve ağır bürokratik süreçlere tabi olmazlar. Amaç, düşük cirolu işletmelerin vergisel yükünü hafifletmek ve uyum maliyetlerini azaltmaktır.

Gerçek Usul ve Basit Usul Farkı Nelerdir?

Gerçek Usulde Vergilendirme ve Basit Usulde Vergilendirme arasında birçok konuda farklar bulunmaktadır. Bu farklar şöyledir:

1. Vergileme Esası

• Basit Usulde Vergilendirme: Ticari kazanç, giderler düşüldükten sonra basit esaslara göre belirlenir.

• Gerçek Usul: Gelir ve giderlerin tamamı dikkate alınarak gerçek kazanç tespit edilir ve buna göre vergi hesaplanır.

2. Kayıt ve Defter Yükümlülüğü

• Basit Usulde Vergilendirme: Yasal defter tutma zorunluluğu yoktur. Fatura ve belge düzeni ile sınırlı yükümlülük bulunur.

• Gerçek Usul: Yevmiye, defter-i kebir, envanter gibi tüm defterlerin usule uygun olarak tutulması zorunludur.

3. Beyanname Süreci

• Basit Usulde Vergilendirme: Sadece yıllık gelir vergisi beyannamesi verilir. Geçici vergi uygulanmaz.

• Gerçek Usul: Yıllık gelir vergisi beyannamesine ek olarak üçer aylık geçici vergi beyannameleri verilir.

4. KDV Uygulaması

• Basit Usulde Vergilendirmel: KDV mükellefiyeti bulunmaz ve faturalar KDV’siz düzenlenir.

• Gerçek Usul: KDV kayıt ve beyanı zorunludur. Satış ve alışlarda KDV uygulanır.

5. Uygulama Kapsamı

• Basit Usulde Vergilendirme: Ciro hadleri düşük işletmeler için uygulanır ve faaliyet türü sınırlıdır.

• Gerçek Usul: Tüm ticari işletmeler için geçerli genel sistemdir ve had sınırlaması yoktur.

6. Uyum Maliyeti ve İş Yükü

• Basit Usulde Vergilendirme: Daha düşük maliyetli ve daha az bürokratik yük içerir.

• Gerçek Usul: Daha fazla defter, beyan ve kayıt gerektirir; mali ve operasyon

Basit usulden gerçek usule geçişle ilgili detaylara “Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş Nasıl Olacak?” yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Basit Usulde Vergilendirme Hadleri Nelerdir?

Basit usulde vergilendirme hadleri, esnaf ve küçük işletmelerin basit usul kapsamında kalabilmesi için yıllık alış, satış ve iş hasılatına ilişkin üst sınırları ifade eder. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından her yıl yayımlanan tebliğlerle belirlenen bu hadler, kimlerin basit usule tabi olabileceğini ya da mevcut mükelleflerin bu kapsamdaki durumlarını koruyup koruyamayacağını belirler.

Bu kapsamda:

• Ticari faaliyetin yıllık satış tutarı,

• Alış maliyetleri,

• İş hacmi,

• Faaliyet türüne göre belirlenen özel sınırlar basit usul kapsamında değerlendirmenin temel ölçütleridir.

Hadlerin aşılması durumda mükellefler bir sonraki yıldan itibaren gerçek usulde vergilendirilmeye geçmek zorundadır. Hadlerin altında kalan işletmeler ise gerekli diğer şartları taşımaları halinde basit usul avantajlarından yararlanmaya devam eder.

Basit Usul Vergi Ne Kadar Ödenir?

Basit usulde vergilendirmeye dahil mükellefler, gelirlerini giderlerinden düşerek ulaştıkları ticari kazanç üzerinden gelir vergisi hesaplar. Ancak bu tutar, gerçek usule göre çok daha dar kapsamlıdır ve birçok gider kalemi dikkate alınmaz.

Basit usulde vergilendirme, Gelir Vergisi tarifesindeki oranlara göre belirlenir. Yani sabit bir vergi yoktur; kazanca göre değişir.

Gelir vergisi dilimleri kademelidir:

• Yıllık kazanç arttıkça ödenecek vergi oranı da artar,

• Kazanç düşük olduğunda vergi yükü de sınırlı kalır.

• Sadece yıllık beyanname verilir,

• Geçici vergi yoktur,

• KDV uygulanmaz,

• Çoğu durumda gelir düşük olduğundan vergi ödeme tutarları da sınırlı kalır.

Bu nedenle basit usulde ne kadar vergi ödeneceği, her mükellefin yıl içindeki ticari kazancına göre değişir; tek bir rakamdan bahsetmek mümkün değildir.

Kimler Basit Usulde Vergilendirmeye Tabidir?

Basit usulde vergilendirme, belirli şartları sağlayan küçük ölçekli ticari işletmeler için uygulanır. Bu kapsamda basit usule tabi olabilmek için mükelleflerin hem genel şartları hem de özel şartları taşıması gerekir.

1. Genel Şartlar

• Kendi işinde bizzat çalışmak veya işin başında bulunmak,

• İşletmenin bulunduğu il veya ilçeye göre belirlenen iş hacmi ve ciro sınırları içinde kalmak,

• Başka bir ticari, zirai veya mesleki faaliyetten dolayı gerçek usulde vergilendirilmiyor olmak.

2. Özel Şartlar

Aşağıdakilerden biri kapsamına giren mükellefler basit usulde vergilendirmeye tabi olabilir:

• Yıllık alış, satış veya iş hasılatı tutarları belirlenen basit usul hadlerini aşmayan esnaf ve zanaatkârlar,

• Küçük çaplı ticari faaliyet yürüten işletmeler (örneğin bakkal, kuaför, terzi, tamirci vb.),

• Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen faaliyet türleri içinde yer alan ve sınırlı sayıda işçi çalıştıran işletmeler.

3. Ek Koşullar

• İşyeri kiralarının belirlenen tutarı aşmaması,

• Toptan satış yapmamak veya sınırlı şekilde yapmak,

• Faaliyeti kendi adına yürütmek (vekaleten veya büyük sermaye desteği ile değil).

Bu şartları taşıyan mükellefler, gelir vergisi yönünden basit usul kapsamına dahil edilir. Hadlerin aşılması veya şartların kaybedilmesi halinde mükellefler bir sonraki yıldan itibaren gerçek usule geçmek zorundadır.

Mali İşler Tek Platformda: MüşavirPro

MüşavirPro, mali müşavirlerin yoğun iş yükünü tek bir sistemde toplamak amacıyla tasarlanmış bütünleşik bir dijital çözümdür. Beyanname süreçlerinden bildirime, cari hesap takibinden e-belge yönetimine kadar günlük muhasebe operasyonlarında ihtiyaç duyulan fonksiyonları aynı platformda buluşturur. Bulut tabanlı yapısı sayesinde her yerden erişim sağlar; mevzuat entegrasyonları ile Gelir İdaresi, SGK ve TÜRMOB işlemlerini güncel ve güvenilir şekilde yürütmeye imkân tanır. Böylece mali müşavirler hem veri kontrolünü kaybetmeden işletmelerini yönetebilir hem de zamanı daha verimli kullanarak danışmanlık faaliyetlerine odaklanabilir.